ĐIỀU KIỆN HÌNH THÀNH ƯỚC MƠ John D. Rockefeller (1839 – 1937) sinh ra và lớn lên trong một gia đình làm nghề buôn bán tại thành phố New York, trong một ngôi nhà hình hộp bình thường. Ông William A. Rockkefeller – bố của John là một chủ trang trại, William buôn bán nhiều thứ để kiếm sống như: tạp hóa, các loại thảo dược, da thú, muối, gỗ và cả việc hành nghề lang băm. Ông đặt rất nhiều hy vọng vào John. Được ông bố chăm chút, rèn đúc và truyền kinh nghiệm mua bán cho nên John sớm hình thành cung cách của một thương nhân. Ngay từ nhỏ, William tạo cho con trai cách ứng xử theo kiểu giao dịch khế ước, hàng tháng John đều được bố thanh toán cho một khoảng tiền công làm những việc lặt vặt. Dần dần, hình thành trong tâm tưởng John ý thức thương nghiệp. Ngoài bố, John D. Rockefeller còn chịu ảnh hưởng rất lớn tâm tính cần cù chịu khó từ mẹ – bà Eliza. Mỗi ngày bà thức dậy vào lúc 4 giờ sáng để ra đồng làm việc, John cũng ra đồng phụ mẹ, giúp gia đình vắt sữa bò. Bà thường khuyên nhủ John về tư tưởng phần đấu trong khó khăn và cần mẫn tiết kiệm. Vì vậy, khi 60 tuổi, John đã phát biểu : Sống trong gia đình, tôi đã nhận được sự huấn luyện đặc thù. HÀNH TRÌNH THỰC HIỆN ƯỚC MƠ Ước mơ trở thành ông chủ giàu có âm ỉ cháy trong tâm trí, len lỏi trong từng tế bào khiến John không còn hứng thú học tập tiếp lên đại học. Ông chỉ có một khát vọng duy nhất là kiếm tiền. Năm 1855, khi John vừa tròn 16 tuổi, ông nghỉ học để đi học thêm khóa học ba tháng về thương mại, kế toán và ngân hàng. Sau đó, ông kiếm được một chân kế toán ở một hiệu buôn tại Houston với mức lương 4 Mỹ kim/ tuần. Tại đây, ông đã giúp cho hiệu buôn đạt được lãi suất kinh doanh cao nhờ vào bản tính làm việc cần mẫn cộng với khả năng kinh doanh thiên phú. Sau ba năm, lương ông lên 600 Mỹ kim, nhưng ông cho rằng đó là mức lương không xứng đáng và khi lời đề nghị tăng lương bị từ chối, ông nhận ra rằng đi làm thuê cho người khác thì hết đời cũng chắng khá lên được, muốn giàu, phải tự mình xây dựng cơ đồ. Kết thúc ba năm đi làm thuê, John D. Rockefeller rẽ sang bước ngoặc mới. Ông hợp tác với người bạn có tên là Maurice Clark thành lập công ty chuyên kinh doanh các loại ngũ cốc, các loại thịt và các loại thực phẩm, lấy tên “Clark – Rockeleffer” khi chưa tròn 21 tuổi. Tuy nhiên, người bạn làm ăn của ông không tinh thông buôn bán và thường xuyên xảy ra những bất đồng nên John mua lại cổ phần của ông ta, chính thức trở thành ông chủ công ty năm 1865. Nhờ khả năng phán đoán thời cuộc và biết nắm lấy thời cơ nên công ty của John nhanh chóng phất lên thành một người giàu có trong mắt mọi người. Năm 1861, cuộc nội chiến Nam Bắc Mỹ bùng nổ, giúp cho việc làm ăn của John trở nên thuận lợi. Ông cung cấp muối ăn và các loại vật tư khác cho quân đội. Số tiền ông tích cóp được đủ để cho ông chuyển sang một hướng kinh doanh khác. Từ năm 1863, John đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề dầu mỏ. Ông quan sát từng tốp người đua nhau khai thác dầu thô đưa ra thị trường, ông nhận ra vấn đề then chốt để đưa ngành dầu mỏ phát triển là việc lọc dầu. Ông bỏ ra một số tiền lớn để đầu tư vào ngành lọc dầu. Năm 1870, John D. Rockefeller thành lập công ty dầu mỏ nước Mỹ với số vốn đăng ký là 1 triệu đô la, được xem là công ty lớn nhất nước Mỹ. Sản phẩm từ công nghệ lọc dầu đã giúp cho sự nghiệp kinh doanh của John phất lên nhanh chóng. Ông áp dụng các biện pháp hữu hiệu như giảm giá thành và mua lại các công ty dầu mỏ khác, sáp nhập vào công ty mình. Dần dần ông khống chế thị trường dầu mỏ Mỹ. Sau khi khống chế được ngành dầu mỏ nước Mỹ, John D. Rockefeller bắt đầu hướng ra toàn cầu. Ông thực hiện chiến lược kinh doanh lũng đoạn có tên “Hoa hồng nở”. Bằng tinh thần lao động kiên trì, ý thức làm giàu không lùi bước, ông đặt ra yêu cầu hết sức nghiêm ngặt cho bản thân và đưa ra quy luật cạnh tranh khốc liệt trên thương trường. Các đối thủ cạnh tranh với ông phải chịu ngạt thở đành chấp nhận thỏa hiệp. Năm 1877, công ty Mobil (Standard) của John đã quét sách những đối thủ cạnh tranh tại khu mỏ dầu, tại thành phố Philadelphia và Pittsburgh. Đến cuối thế kỷ 19, các mỏ dầu ở Pennsylvania bắt đầu cạn kiệt, Rockefeller bắt đầu thăm dò sang New York, New Jersey và tiểu bang Ohio. Năm 1880, Mobil cung cấp 95% dầu mỏ tại thị trường Mỹ, 75% dầu mỏ thị trường Châu Âu. Sản phẩm của công ty này có ở nhiều nơi trên thế giới như Ấn Độ, Trung Quốc, các nước Đông Nam Á… Mạng lưới bán hàng rộng khắp đã mang về cho Rockefeller nguồn lợi nhuận kết xù, giúp ông vươn lên hàng đầu bảng xếp hạng trong số những người giàu nhất nước Mỹ. BÍ QUYẾT THÀNH CÔNG ƯỚC MƠ Ước mơ làm giàu của John D. Rockefeller thành công bắt nguồn từ ý chí kiên định và tài năng quản lý. Chiến lược thôn tính các công ty dầu mỏ khác của John khiến cho cả xã hội cảm thấy bất bình. Bản thân ông bị giới báo truyền thông công kích mạnh mẽ, họ gọi ông là: đao phủ, lang sói, kẻ cướp, tội phạm, lưu manh, cướp đoạt miếng cơm manh áo của mẹ góa con côi, là con quỷ hút máu của người nghèo. Nhưng John không thay đổi kế hoạch của mình. Ông quan niệm rằng, cạnh tranh khốc liệt là quy luật của thương trường. Cá lớn nuốt cá bé là hợp với lẽ đời. Ông mở rộng thị trường, mở rộng phạm vi khai thác nhằm cung cấp dầu mỏ chất lượng tốt nhất, với giả cả rẻ nhất là hoàn toàn phù hợp, không có gì sai trái. Đồng thời, John D. Rockefeller có một tài năng quản lý kiệt xuất. Ba tiêu chí ông đưa ra cho kế hoạch thực hiện ước mơ của mình là: tiêu chuẩn, nhân tài và tư vấn. Ông tâm nguyện, sản phẩm dầu mỏ của ông cung cấp ra thị trường phải đạt tiêu chuẩn tốt nhất. Từ khi mới thành lập cho đến khi nổi tiếng toàn cầu, sản phẩm Standard luôn đảm bảo chất lượng sản phẩm, đây chính là chính sách cơ bản để công ty tồn tại và phát triển. Thứ hai là tài năng, John luôn luôn cần những con người có tài năng và có quyết tâm đẩy sự nghiệp lên đỉnh cao, ông thu hút hàng nghìn nhân tài ưu tú. Đây chính là nguyên nhân quan trọng để công ty Mobil không bao giờ suy sụp. Theo các nhà lịch sử Mỹ đánh giá: Tập đoàn dầu mỏ Mobil đã thu gom những người làm việc đắc lực nhất về cho mình. Họ là một cơ cấu kinh tế có rất nhiều nhân tài. Tất cả họ đều giàu có. Khi họ bàn bạc vấn đề thì rõ ràng giống y như nội các của chính phủ đang mở hội nghị. Mỗi nhân viên của Mobil là một nhân tài được uốn nắn theo “tinh thần Mobil”, chịu sự khống chế nghiêm ngặt của Rockefeller và được bồi dưỡng xứng đáng. Cuối cùng, Rockfeller là một con người xem việc tư vấn là mạng sống cho sự cạnh tranh thị trường. Ông sử dụng nó như một phương thức để mở rộng thị trường, lôi kéo các nhân tài về phía mình và xây dựng Mobil ngày càng lớn mạnh. Ước mơ trở thành người giàu có đã trở thành hiện thực nhưng đối với John D. Rockefeller, giàu có không phải là tất cả. Hãy suy ngẫm điều ông từng nói: Tôi tin chắc rằng, ai đó quan niệm tiền sẽ mang lại hạnh phúc là hoàn toàn sai lầm. Kẻ giàu có nhất cũng giống như mọi người trong chúng ta, giả sử họ có được niềm vui nhờ thừa tiền, thì niềm vui đó cũng bắt nguồn từ việc ngoài bản thân ra họ còn làm được nhiều việc tốt khiến người khác mãn nguyện. Như lời ông nói, nhờ giàu có, ông đã có điều kiện giúp đỡ mọi người, ông từng trợ giúp 500 triệu đô la cho nghiên cứu y học, giáo dục đại học và giáo hội Sáng lập qũy Rockefeller (1913) với tôn chỉ “đem hạnh phúc đến cho nhân loại”. Thành công của ước mơ chỉ dành riêng cho một cá nhân nhưng kết quả của nó đem đến hạnh phúc cho nhiều người, đó chính là trường hợp của Vua dầu mỏ John Davison Rockefeller. |
Thứ Tư, 21 tháng 4, 2010
BÍ QUYẾT THÀNH CÔNG CỦA ÔNG VUA DẦU MỎ JOHN DAVISON ROCKEFELLER
SHOSHANA LARA WOO - ƯỚC MƠ SỐNG VÌ NGƯỜI KHÁC
Cô tốt nghiệp đại học tại một trường danh tiếng bậc nhất nước Mỹ: Trường Yale, ngành Sinh học và trúng tuyển vào Đại học Y khoa Duke (Mỹ). Nhưng cô chọn giải pháp sang Việt Nam với mong muốn “vừa được học thêm tiếng Việt vừa được làm nghiên cứu sinh về tâm lý trẻ đường phố tại Việt Nam. Hơn nữa, Việt Nam là một phần máu thịt thiêng liêng của tôi…” Shoshana trở thành cô giáo Mỹ của trẻ em đường phố và những trẻ em bất hạnh Việt Nam. Cô dạy vẽ cho các em để biết được suy nghĩ và ước mơ của các em, để các em được vui chơi, giải trí. Ngoài lớp vẽ, cô còn tình nguyện dạy Anh văn miễn phí cho trẻ em đường phố và cả những người có HIV/AIDS. Cô có thể dạy ở bất cứ đâu, trên bãi cỏ hoặc trên vỉa hè. Cô mơ ước trở thành bác sĩ khoa nhi của Liên Hiệp Quốc để góp phần chia sẻ trách nhiệm và xoa dịu nỗi đau của những trẻ em bất hạnh trên thế giới. Ước mơ của cô xuất phát từ tấm lòng nhân ái đối với những cảnh đời không may mắn. Một lý tưởng sống mà nhiều người cần phải học tập. |
WILLIAM SHAKESPEARE - GỬI NHỮNG ƯỚC MƠ TRONG TỪNG VỞ KỊCH
ƯỚC MƠ VỀ MỘT XÃ HỘI ỔN ĐỊNH Trong giai đoạn sáng tác thứ nhất (1566-1600), Shakespeare có đến chín kịch bản viết về đề tài lịch sử. Đây là giai đoạn nước Anh đã giành được bá quyền trên mặt biển và trở thành cường quốc thế giới. Kinh tế trong nước phát triển, xã hội ổn định, quyền lực tập trung trong tay nhà vua, tư tưởng của chủ nghĩa nhân văn được truyền bá rộng rãi. Trong tác phẩm của Shakespeare ở thời kỳ này mang một sức sống sôi nổi, một tinh thần bồng bột lạc quan và một lý tưởng xây dựng một trật tự mới của chủ nghĩa nhân văn. Những vở kịch lịch sử của ông là những bức tranh toàn cảnh về đời sống xã hội, tinh thần chống lại cát cứ phong kiến và ủng hộ vương quyền. Đây là sản phẩm độc đáo trong nền kịch nước Anh. Vở kịch King John thể hiện sự kiện lịch sử của thế kỷ XII – XIII. Các vở khác tập trung thể hiện sự chao đảo và thay đổi của xã hội Anh từ sau thế kỷ XIV và thế kỷ XV. Shakespeare xây dựng những nhân vật theo từng tầng lớp xã hội như nhà vua, giới quý tộc, hiệp sĩ, thị dân, binh sĩ, nông dân và cả những thành phần lưu manh, gái điếm. Tất cả phản ánh sự tan rã của xã hội phong kiến Anh và tham vọng ổn định xã hội của giai cấp tư sản, tuy vẫn còn mờ nhạt. Từ năm 1590 đến năm 1591, vở kịch lịch sử Henry VI ra đời. Vở kịch kể về một nhà vua nhu nhược Henry VI trị vì đất nước suốt năm mươi năm liền và dẫn đến tình trạng đất nước lâm nguy. Thực tế nước Anh trong thời kỳ này đang bị thù trong giặc ngoài, khói lửa chiến tranh liên miên. Tiếp theo tiến trình lịch sử là vở Richard III ra đời năm 1592, câu chuyện kể về việc Richard sát hại Henry VI và sau cái chết của Edward IV, Richard đã âm mưu sát hại sáu người kế thừa ngôi vua hợp pháp và xúi bạo loạn để đưa ông ta lên làm vua. Nhân vật Richard III mang tính chất điển hình của nhân vật lịch sử, một bạo chúa đầy tham vọng, xảo trá, độc ác, nham hiểm. Đến vở Henry IV, nhân vật Sir John Falstaff được xây dựng hết sức sáng tạo, đó là một gã hiệp sĩ chỉ biết ăn chơi và háo sắc. Khi ra chiến trường, gã giả vờ chế để bảo tồn tính mạng, thể hiện một lớp người trong xã hội chuyên lợi dụng tình hình xã hội để vơ vét hưởng lạc. Ngoài ra, Shakespeare còn mang vào trong kịch của ông cả một giai đoạn lịch sử suốt hơn 200 năm của nước Anh như vở Henry V (1598) và Henry VIII (1612). Ông lên tiếng khiển trách những cuộc chiến tranh đẫm máu của giới quý tộc phong kiến, bày tỏ nguyện vọng thống nhất quốc gia, ổn định xã hội. Qua những vở kịch của mình, ông cũng vạch trần những mâu thuẫn của thời đại, phản ánh lý tưởng của giai cấp tư sản mới vươn lên. ƯỚC MƠ VỀ TÌNH YÊU ĐẸP Kịch vui của Shakespeare nói lên nguyên tắc của chủ nghĩa nhân văn và giành được sự thành công trong đời sống của dân gian và của cá nhân. Ca ngợi cái đẹp trong tình yêu và tình bạn. Đề cao quyền tự do yêu đương. Nhân vật chính thường là những chàng trai dũng cảm cao thượng và những cô gái dịu dàng nhưng có ý chí cứng rắn. Trí tuệ và lòng trung thành luôn giúp họ vượt qua nghịch cảnh và chiến thắng bọn tà ác. Những vở kịch vui đầu tay của Shakespeare như Hài kịch của sai lầm (1592), Thuần lương và hung hãn (1593) chưa hoàn thiện về mặt nghệ thuật cũng như chưa sâu sắc về mặt nội dung. Từ năm 1595, những vở kịch vui đã đạt đến mức hoàn hảo. Vở Mộng đêm hè (1695) là vở kịch vui mang tính ảo tưởng. Vở Người lái buôn thành Venice có nội dung phong phú, tư tưởng sâu xa, nhân vật nổi bật và ngôn ngữ tuyệt hay. Đó là câu chuyện kể về nàng Portia thông minh, xinh đẹp và dũng cảm đã dám cải trang thành một nam cố vấn pháp luật để xử tên Shylock, một kẻ xem tiền trên hết và cứu lấy Antonio, một người bạn chân thành của người yêu cô. Hình tượng về một cô gái lý tưởng của chủ nghĩa nhân văn, lòng nhân ái và bản tính lương thiện chiến thắng lòng tham lam và bản tính gian tà. Và hàng loạt vở kịch vui khác như Chuyện không nói có (1598), Đều là chuyện vui lớn (1599), Đêm thứ mười hai (1600) là những sáng tác miêu tả tình yêu của những chàng trai cô gái phải trải qua nhiều trở lực để giành lấy hạnh phúc trong tình yêu. Dù gặp bao nhiêu khó khăn, trắc trở nhưng với tinh thần lạc quan, biết tin vào cuộc sống tốt đẹp phía trước để khẳng định cái đẹp của tình yêu là sự mãnh liệt và thuần khiết chính là ước mơ của tác giả. Với góc nhìn của một con người từng trải, tình yêu không phải lúc nào cũng màu hồng, chế độ xã hội và những định kiến đã tạo ra những thảm kịch tình yêu. Vở Romeo và Juliet (1594) là một điển hình. Đôi tình nhân theo đuổi hạnh phúc tình yêu tới cùng. Họ đã lấy cái chết để phản kháng lễ giáo phong kiến và hoá giải mối hận thù truyền kiếp của hai gia tộc lớn là Montague và Capulet. Cái chết của chàng trai và cô gái trẻ như ánh hào quang xua tan đi bóng tối của hận thù. Tình yêu lý tưởng của chủ nghĩa nhân văn chiến thắng lễ giáo cũ kỹ. ƯỚC MƠ HÓA GIẢI NHỮNG MỐI XUNG ĐỘT XÃ HỘI Không mang không khí lãng mạn vui tươi và lý tưởng lạc quan tốt đẹp của những vở kịch vui, bi kịch của Shakespeare mang suy tư nặng nề về các mối xung đột. Lý tưởng nhân văn và hiện thực xấu xa của xã hội là hai mặt đối lập được ông thể hiện trong từng vở kịch. Vào cuối thời kỳ thống trị của nữ hoàng Elizabeth, các thế lực phong kiến đua nhau tranh quyền đoạt lợi, giai cấp tư sản mới vươn lên nhưng nhu nhược, đời sống nhân dân cơ cực, chịu sự áp bức bóc lột nặng nề của các thế lực phong kiến, Shakespeare đã vẽ bức tranh xã hội bằng ngôn từ uất ức đau khổ nhưng tràn đầy niềm hy vọng và niềm tin ngoan cường, bất khuất. Vở bi kịch Hamlet (1601) có nội dung triết học phong phú và có ý nghĩa xã hội sâu sắc, đặt lên vai chàng hoàng tử Đan Mạch Hamlet trách nhiệm xã hội to tát là diệt trừ tội ác, khôi phục chính nghĩa nhưng chàng luôn rụt rè, nhu nhược trong hành động. Và phải giải quyết bằng một cuộc quyết đấu. Đó chính là đặc trưng của người theo chủ nghĩa nhân văn thuộc giai cấp tư sản đương thời. Sự kết hợp hài hoà giữa thực tế xã hội, chiều sâu triết học và nghệ thuật hấp dẫn đã làm cho tác phẩm trở thành một trong những kiệt tác trong kho tàng văn học thế giới. Đến vở Othello (1604), Shakespeare lại khai thác khía cạnh khác của mối xung đột xã hội, một con người ngây thơ ngay thẳng như Othello đã giết vợ chỉ vì quá tức giận. Khi hiểu rõ chân tướng sự việc, Othello bình tĩnh tự nhận sự phán quyết và trừng trị nghiêm khắc cho chính mình bằng cách tự sát. Trong vở Vua Lear (1605), từ một ông già u mê trở thành một ông lão nhân từ biết thương người. Đây là một tác phẩm thể hiện sự xung đột giữa lòng nhân ái với lòng vị kỷ tự ti cực đoan, phơi bày sự đồi bại về đạo đức trong mối quan hệ cha con, vợ chồng. Cuối cùng vua Lear chết sau khi phát điên. Cái chết của viên đại tướng Macbeth trong vở Macbeth (1605) dùng để rửa sạch tội ác của tên tướng nhiều dục vọng và dã tâm này. Tội ác của Macbeth không thể hối cải được, hai bàn tay dính máu của ông ta không có loại nước nào có thể rửa sạch được. Sự trừng phạt lớn nhất dành cho ông ta là sự dày vò suốt ngày đêm của chút lương tri còn sót lại trong nội tâm ông ta. Và hàng loạt những tác phẩm khác như Caesar đại đế (1699), Antony và Cleopatra (1606)… đều có những cái chết mang tính hoá giải xung đột, mỗi cái chết mang màu sắc khác nhau nhưng đằng sau hành động chết là một sự giải thoát. Xung đột trong tình yêu, xung đột trong gia đình, xung đột giữa suy nghĩ và hành động trong bản thân, xung đột trong bối cảnh chính trị… đều được hóa giải hợp lý dưới ngòi bút và tư tưởng của Shakespeare. “Con người là một kiệt tác thật tuyệt vời” – Shakespeare đã nói như vậy và ông đã thể hiện kiệt tác ấy hết sức sâu sắc và đa dạng. Ông đã đặt tất cả tâm nguyện và khát vọng của mình trong từng tác phẩm. Cuộc đời ban tặng cho ông niềm hạnh phúc gia đình để tài năng của ông được thăng hoa, nhưng dưới đôi mắt của một người nhiệt tình với cuộc đời, ông không thể thờ ơ với những gì đang xảy ra quanh mình và cách duy nhất được ông sử dụng là tái hiện lại trong từng tác phẩm, thông qua tác phẩm, ông bày tỏ quan điểm, tư tưởng, ước mơ của bản thân. Đó chính là yếu tố tích cực tạo nên sự hoàn hảo của từng tác phẩm của Shakespeare. |
GẶP NGƯỜI BỊ KẾT ÁN 115 NĂM TÙ VÌ TIẾT LỘ THÔNG TIN MẬT VỀ CHIẾN TRANH VIỆT NAM
Daniel Ellsberg, sĩ quan Lầu Năm Góc, từng tham chiến ở Việt Nam, tiết lộ 7.000 trang tài liệu tối mật cho báo chí, tạo nên làn sóng phản đối chiến tranh VN mạnh mẽ chưa từng có tại Mỹ.
|
NGƯỜI PHỤ NỮ ĐẦU TIÊN BAY VÀO VŨ TRỤ - ƯỚC MƠ LÊN SAO HOẢ
Trả lời Itar Tass một ngày trước kỷ niệm tuổi "thất thập cổ lai hy", người phụ nữ từng được tặng biệt danh "Hải âu" nói về giấc mơ lên Hành tinh đỏ: "Tôi sẵn sàng bay lên đó không trở lại". Tuy nhiên, tên tuổi của bà không phải gắn với Hành tinh đỏ, mà là Trái đất. Từ tháng 6-1963, cái tên Tereshkova đã được khắp thế giới biết tới. Số phận một cô gái nông thôn dung dị, tốt nghiệp phổ thông đi làm trong nhà máy dệt nhưng rồi trở thành phi công vũ trụ đã trở thành huyền thoại về những "nàng lọ lem vũ trụ". Chiến tranh lạnh và cuộc chạy đua vào vũ trụ giữa các cường quốc đã khiến xuất hiện nhiều tin đồn về chuyến bay và cuộc đời của bà. Thêm vào đó, sự im lặng của nữ phi công vũ trụ đầu tiên, việc bà từ chối trả lời báo chí càng khiến có thêm nhiều đồn đoán. Nhưng hôm qua, 5-3, trong cuộc tiếp xúc với báo giới trước thềm tuổi 70, bà Valentina Tereshkova đã chính thức trả lời những nghi vấn nhiều năm qua. Ngày 14-6-1963, con tàu "Phương Đông 5" và phi hành gia Valeri Bykov được tên lửa đưa vào quỹ đạo. Một ngày sau đó là kế hoạch đưa Valentina Tereshokva lên quỹ đạo cùng "Phương Đông 6". Việc xuất phát diễn ra êm đẹp. Thế nhưng điều gì đã xảy ra cho con tàu trên quỹ đạo? Bà Valetina tiết lộ: "Đã có một sai sót trong chương trình tự động của con tàu: thay vì hạ thấp, nó lại nâng quỹ đạo lên. Kết quả là ngày tôi càng xa Trái đất thay vì trở lại gần hơn". Bà Valentina liền báo sự cố về trung tâm. Và chỉ một ngày sau đó, tức ngày thứ hai của chuyến bay, các chi tiết được bổ sung và quỹ đạo được sửa lại. Sau đó, chỉ huy chương trình yêu cầu nữ phi hành gia không tiết lộ trục trặc này, đó là lý do bà giữ kín hàng chục năm qua. Cũng đã có những tin đồn rằng sức khỏe nữ phi hành gia đầu tiên bị tác động bởi tình trạng không trọng lực, rằng bà bị nôn mửa, chóng mặt, và các chương trình nghiên cứu khoa học liên quan vì thế đã "đổ sông đổ biển". Thực tế, bà Valentina kể, chuyến bay ba ngày đã diễn tiến bình thường. Bà bị buộc phải mặc bộ quần áo phi hành gia suốt, nên đến ngày thứ hai thì ống quyển phải của bà bị sưng và đến ngày thứ ba thì đau không chịu nổi. Chiếc mũ bảo hộ đè nặng lên vai. Bộ thu biến đội trên đầu thì gây ngứa ngáy, bứt rứt. Valentina bắt đầu thèm thức ăn bình thường trên Trái đất: bánh mì, khoai tây... Thế nhưng trên vũ trụ thì chỉ có bánh mì khô cứng. Bà thú nhận có một lần nôn, nhưng không phải vì tình trạng không trọng lực, mà vì... thức ăn vũ trụ! Thử thách cuối cùng là việc nhảy dù tiếp đất (tất cả các phi hành gia các tàu "Phương Đông" khi đó đều phải nhảy dù và tiếp đất riêng so với tàu). Bà thú nhận đã thầm sợ. Phía dưới là cả một chiếc hồ lớn (phi hành gia không thể điều khiển chiếc dù nặng được mở từ trên cao 4 km cách mặt đất). Suy nghĩ khi đó của tôi là: "Trời ạ, đã đưa một phụ nữ đơn độc lên vũ trụ, giờ đây lại thưởng cho cô ta cả một hồ nước". Các phi hành gia đều trải qua huấn luyện đáp xuống mặt nước, nhưng sau chuyến bay dài như vậy, liệu bà có đủ sức tiếp... nước không? May mắn thay, chiếc dù bay trượt qua hồ nước và nữ phi hành gia hạ cánh xuống mặt đất. ... 44 năm sau chuyến bay, Valentina đã trải qua hai cuộc hôn nhân. Bà cũng tham gia nhiều công tác xã hội. Được hỏi về ước nguyện hiện nay, người phụ nữ đầu tiên bay vào vũ trụ nói: "Nếu có tiền, tôi sẽ lại bay nữa. Nhiều năm qua tôi rất quan tâm tới sao Hỏa. Mơ ước của tôi là bay đến đó và tôi sẵn sàng bay đến đó, thậm chí nếu không được trở lại!". |
JENNIFER HUDSON: ƯỚC MƠ ĐÃ THÀNH SỰ THỰC
Vai diễn cô nàng Effie trong Dreamgirls đã mang lại cho Jennifer biết bao giải thưởng danh giá mà bất kỳ diễn viên tên tuổi nào cũng mơ ước: giải Quả cầu vàng, giải SAG... đặc biệt là tượng vàng Oscar cho Nữ diễn viên phụ xuất nhất tại lễ trao giải Oscar lần thứ 79 vừa diễn ra hôm 25/2. Một điều đặc biệt là Dreamgirls là bộ phim đầu tiên cô gái da màu này tham gia diễn xuất. Jennifer Kate Hudson sinh ngày 12/12/1981 tại Chicago. Với mong muốn tìm kiếm sự nổi tiếng, Jennifer tham gia cuộc thi American Idol lần thứ 3 vào năm 2004. Với giọng hát khá tốt, cô đã lọt vào tới vòng cuối cùng của cuộc thi nhưng rút cục cũng chẳng đem về được giải thưởng nào. Ban giam khảo cuộc thi American Idol đã từng phải ngao ngán nhận xét: “Mọi thứ của cô đều quá khổ so với người khác” về thân hình mập mạp, mái tóc rối bù và làn da đen cháy đặc trưng của Jennifer. Thế nhưng cuối cùng, chính vẻ ngoài quá khổ và đặc biệt này đã giúp cô vượt qua hàng trăm đối thủ để nhận được vai diễn Effie White trong bộ phim sẽ mang lại tên tuổi cho cô - Dreamgirls. Để thực hiện vai diễn này, Jennifer đã phải tăng 10kg để thích hợp với nhân vật Effie White. Dreamgirls bắt đầu bấm máy ngày 9/1/2006, và chính thức công chiếu ngày 25/12/2006 vừa qua. Nhân vật Effie White mà Jennifer thủ vai đã làm lu mờ cả ngôi sao lớn - Beyoncé Knowles. Có tin đồn rằng, ngòai đời Jennifer và Beyoncé ghét nhau đến nỗi không thèm nhìn mặt nhau, thế nhưng cả hai đều ra sức phủ nhận tin đồn này và luôn chứng tỏ rằng họ là bạn tốt. Trong bộ phim ca nhạc này, Jennifer đã có cơ hội được phô bày giọng hát dày, khỏe và mượt mà của mình qua ca khúc chính của phim “And I Am Telling You I’m Not Going”. Chiến thắng đầu tiên vai diễn Effie White mang lại cho nữ diễn viên da màu 25 tuổi này là giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất tại lễ trao giải Quả Cầu Vàng. Sau đấy, một loạt các giải thưởng danh giá đã đến với cô diễn viên mới chập chững bước vào nghề này. Jennifer Hudson đã được bước lên bục cao nhất của sự nghiệp một diễn viên, cô đã được nhận giải Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất của Viện Hàn Lâm Hoa Kỳ tại lễ trao giải Oscar lần thứ 79. |
Roy Mike Boehm: 15 năm một tình yêu
| Một cựu chiến binh của Mỹ sau bao năm đấu tranh với chính mình, phá bỏ mặc cảm, trở lại Việt Nam. Mike hưởng ứng cuộc đấu tranh vì các nạn nhân chất độc màu da cam, xem mình như người trong gia đình. Và gắn phần đời còn lại của ông với Việt Nam và tiếp tục đấu tranh đòi công lý cho họ. Vị khách của niềm vui Cơn mưa đầu mùa làm con đường đất đỏ từ trung tâm xã vùng cao Ba Vinh (Ba Tơ) lên thôn Nước Lá trở nên lầy lội, trơn trượt. Dù vậy, Roy Mike Boehm vẫn lội bộ để kịp bàn giao ngôi nhà cho gia đình nạn nhân chất độc da cam Phạm Văn Thí từ số tiền mà ông cùng Tổ chức Madison Quakers, Inc vận động những cựu chiến binh Mỹ quyên góp.
TT - Chuyến đi ra Sơn Mỹ, Quảng Ngãi để kéo tiếng đàn vĩ cầm tạ lỗi hương hồn những người dân bị quân đội Mỹ thảm sát năm 1968 trong lần thứ hai trở lại VN (năm 1992) đã trở thành một bước ngoặt để Roy Mike Boehm, cựu chiến binh Mỹ, gắn bó với Quảng Ngãi. Ôm chầm Mike khi ông vừa chạm ngõ, bà Yêu (mẹ Thí) dắt ông vào ngôi nhà mới, đôi mắt bà ngấn lệ không nói nên lời. Cũng phải thôi, gần 25 năm đứa con trai nhiễm chất độc da cam đã phải vật vã chống chọi cơn đau dưới nền đất, giờ được nằm trong ngôi nhà cấp bốn, nền láng ximăng mà bà thấy ấm lòng. Người đàn bà dân tộc H’Re sau một hồi xúc động, cầm tay Mike nói: “Dù không gì bù đắp được nhưng việc làm của ông đã làm cả nhà mình vui lên hơn”. Cũng gánh chịu nỗi đau da cam trong suốt 25 năm qua, Huỳnh Văn Tèo (ở thôn Nhơn Phước, xã Phổ Nhơn, Đức Phổ) đón Mike trong ngày được về nhà mới với giọng cười nghe đến nhói lòng. Đôi chân run bần bật từng hồi nhưng Tèo vẫn cố đứng vững khi Mike đến nhà. Miệt mài hàn gắn vết thương Trở về Mỹ sau chiến tranh vào năm 1969, Mike cảm thấy mình bị chính quyền và cả gia đình lừa dối. Nỗi ám ảnh về cuộc chiến tranh mà Mike cho là phi nghĩa cứ khắc khoải trong tâm trí người cựu chiến binh Mỹ này. Để rồi sau những tháng ngày đấu tranh với chính mình, Mike quyết trở lại VN. Năm 1992, một bước ngoặt trong cuộc đời Mike khi ông trở lại VN lần thứ hai. “Là cựu chiến binh Mỹ từng tham chiến tại VN nên tâm trạng tôi đầy lo lắng trước chuyến đi này, nhưng gánh nặng tâm lý phần nào được trút bỏ ngay tại sân bay Tân Sơn Nhất, khi tôi tận mắt thấy những nhân viên an ninh VN tận tình dìu người bạn bị cụt chân (cũng là cựu chiến binh Mỹ - PV) đưa ra tiền sảnh của sân bay an toàn” - Mike xúc động kể lại. Phá bỏ mặc cảm, sau khi thăm lại Củ Chi (TP.HCM), nơi Mike đóng quân, ông cùng những người cựu chiến binh trong đoàn góp tiền ủng hộ xây dựng một trạm xá ở Đồng Nai, rồi tách đoàn tìm về Sơn Mỹ như một sự run rủi để kéo đàn vĩ cầm tạ lỗi với những người dân thường bị quân đội Mỹ thảm sát. Chứng kiến cuộc sống gian khó của vùng đất này, Mike quyết định gắn bó với Quảng Ngãi. Kể từ đó, trong suốt 15 năm qua, Mike cứ như con thoi bay qua bay lại nửa vòng Trái đất để làm những phần việc mà theo ông, là để góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh. Trong ba tháng cuối năm ngoái, Mike một mình trên chiếc xe cũ kỹ đi dọc 13 bang của Mỹ với quãng đường trên 35.000km để vận động người Mỹ ủng hộ cuộc đấu tranh đòi công lý của Hội Nạn nhân chất độc da cam VN. Hưởng ứng vụ kiện của nạn nhân chất độc da cam tại Mỹ tháng 6-2007 vừa qua, Mike đứng trong hàng ngũ những người dân Mỹ xuống đường tuần hành yêu cầu các công ty hóa chất Mỹ phải bồi thường cho các nạn nhân. Ông nhiệt tình vì VN đến nỗi bất đồng quan điểm với những người trong gia đình. Dẫu vậy, với “người Mỹ trầm lặng” 60 tuổi này, “cuộc đời còn lại sẽ là những tháng ngày gắn bó với VN và tiếp tục đấu tranh vì nạn nhân chất độc da cam” - Mike quả quyết. |
Người biến ước mơ thành vàng
| Nhiều năm sau cái chết vì ung thư của Walt Disney, nhiều người vẫn tin rằng sẽ có một ngày ông quay trở lại. Lúc sinh thời, ông được ví như một người có khả năng biến ước mơ thành vàng. Lúc sinh thời, Disney thường nói với mọi người rằng nếu có thể mơ ước thì cũng có thể làm được điều mơ ước ấy miễn là có niềm tin. "Hãy luôn nhớ rằng tất cả những gì tôi tạo ra đều xuất phát từ ước mơ và chú chuột Mickey. Thành công của tôi cũng bắt đầu từ mơ ước và tôi tập trung đầu tư vào tâm nguyện đó để không bị chệch hướng khỏi con đường đã chọn", ông nói. "Bạn sẽ đạt được tất cả nếu bạn làm việc không phải vì tiền bạc. Walt Disney sinh năm 1901 ở Dự án kinh doanh đỉnh cao của Walt Disney là công trình |
CÔ BÉ 12 TUỔI ĐỖ ĐẠI HỌC VỚI 598/600 ĐIỂM
Sinh sống tại thành phố Nam Xương, tỉnh Giang Tây (Trung Quốc), vợ chồng ông Doãn Đức Kiệt đã sớm nhận ra cô con gái Tiểu Vi của mình có trí thông minh đặc biệt từ khi em còn bé tí.
Nói về nỗ lực phấn đấu để thi vào đại học - kỳ thi khiến hàng triệu thí sinh và phụ huynh Trung Quốc lo lắng đến mất ăn mất ngủ - thế mà với cô bé 12 tuổi này thì nhẹ tênh: “Em đã cảm thấy mình có thể thi đỗ vào đại học bằng nỗ lực của mình từ trước, vì em sợ nếu không vào được trường ĐH Nhân dân Trung Quốc thì sẽ phải học lại và còn không được… xem tivi”. Doãn Tiểu Vi còn tự tin khẳng định rằng: “Sau khi tốt nghiệp ĐH, sẽ học lên Cao học và chắc chắn sẽ làm luôn luận án Tiến sĩ”! Nói về quá trình học tập của con gái cưng, ông Doãn Đức Kiệt tự hào kể lại: Từ năm 4 tuổi, Tiểu Vi đã thích xem vô tuyến và ông thường dạy con tập viết để làm quen với mặt chữ. Ông còn mượn những đĩa CD dạy trẻ em học tiếng Anh về cho con gái “luyện”, bởi trong các đĩa đó có nhiều trò chơi bằng tiếng Anh rất thú vị. Từ đó cô bé mê tiếng Anh luôn. Thấy con gái có năng khiếu về ngoại ngữ, ông Kiệt thường xuyên đưa cô bé đến các trung tâm ngoại ngữ để em có thể giao tiếp với người nước ngoài. Năm 5 tuổi, cô bé bắt đầu vào lớp 1 và chỉ trong 2 năm, Tiểu Vi đã kết thúc chương trình tiểu học một cách ngon lành mà các em bé khác phải học trình tự đến 6 năm. Khi được hỏi: “Làm thế nào Tiểu Vi có thể học hết chương trình tiểu học nhanh như thế?” Ông Kiệt cười không giấu nổi niềm hãnh diện: “Trung bình cứ vài tháng, Tiểu Vi đã học hết chương trình học của cả năm”. Và mỗi lần như thế, ông lại “phải” đưa cô bé đến gặp hiệu trưởng để xin được tăng cấp học cho Tiểu Vi!
Ông Doãn Đức Kiệt còn nói thêm về kinh nghiệm hướng dẫn cách học cho Tiểu Vi rằng, có đôi khi cô bé không hiểu rõ về vấn đề nào đó hay gặp phải 1 bài tập khó, ông không đưa ra đáp án ngay mà chỉ giải thích và dẫn giải để tự Tiểu Vi tìm ra lời giải. Có như thế mới tạo được sự hứng thú trong học tập cho con bé, và như thế “học mới vui, mà vì vui nên có kết quả cao” - ông Doãn đúc kết đơn giản. |
TAKE THAT MƠ VỀ OSCAR
Ban nhạc nam, vừa mới tái hợp năm ngoái sau 1 thập kỷ tạm lắng, đã thu âm ca khúc mang tên “Rule The World” cho bộ phim mới của Robert De Niro nhan đề “Stardust”. 4 chàng trai trong nhóm đã sẵn sàng chạm đích trong hạng mục Nhạc phim hay nhất của giải thưởng do Viện Hàn Lâm tổ chức vào năm tới. Một nguồn tin nói với tờ The Sun của Anh: "Đây rõ ràng là một cơ hội tốt cho nhóm nhạc này có thể giành được giải thưởng cao quý đó. Bài hát của họ là ca khúc chính và sẽ được phát đi phát lại trong suốt bộ phim, chắc chắn sẽ gây được ấn tượng với khán giả. Nhóm Take That trở lại sân khấu có vẻ êm xuôi hơn mong đợi. Nếu họ giành được giải thưởng này, con đường sự nghiệp của họ từ đó trở đi còn bằng phẳng hơn rất nhiều". Rule The World được sản xuất bởi John Shank (người từng giành giải Grammy) và đương nhiên Gary Barlow vẫn là giọng ca chính cùng với Howard Donald, Jason Orange và Mark Owen. Còn về Stardust, một bộ phim phiêu lưu giả tưởng, do đạo diễn Matthew Vaughn thực hiện, có sự diễn xuất của các ngôi sao điện ảnh như: Sienna Miller, Claire Danes, Ian McKellen và Ricky Gervais. Các nhà sản xuất đặt kỳ vọng đây sẽ là một hit tầm cỡ thế giới. |
Từ một ước mơ
Khi xưa thì các nhà xuất bản phải làm việc khá nhiều để có thể đăng một số báo. Nay thì nhờ có phần mềm miễn phí TeX của chính Don Knuth, các tác giả đều tự soạn thảo lấy bài báo của mình với chất lượng rất cao. Nói chung một nhà xuất bản chỉ là người đứng giữa, thu bài (đã soạn thảo) và làm việc in ấn và phát hành. Online journal trong thời đại chúng ta là đường đi cực kỳ hữu lý, nhất là đối với các nghiên cứu khoa học. Bất kỳ nhà khoa học chân chính nào cũng muốn công trình, ý tưởng của mình đến với người đọc nhanh chóng nhất, tiện lợi nhất, và ít tốn kém nhất (trong trường hợp này là miễn phí). Các nhà khoa học máy tính đều để các bài báo của mình ở homepage của họ, và có thống kê ở tạp chí Nature cho thấy các bài báo o­nline được đọc và tham chiếu (referred/cited) đến nhiều hơn các bài khác. Với một webserver đơn giản và ít công bảo trì là phần cơ học của một journal đã được đảm bảo. Các công việc còn lại là biên tập và phê bình, chọn bài, thì các nhà khoa học đằng nào cũng đang làm. Một vụ tương tự cũng đã xảy ra ở Machine Learning Journal vài năm trước, và toàn bộ ban biên tập của tạp chí này cũng đã thoái vị và thành lập o­nline journal miễn phí Journal of Machine Learning Research. Bản thân tôi tin tưởng tuyệt đối rằng tri thức của nhân loại thì cần phải được đến với càng nhiều người càng tốt, giá càng rẻ càng tốt, miễn phí là lý tưởng. Hành động giấu giấu diếm diếm tri thức và kiếm lợi trên tri thức của người khác là hành động hèn nhát đáng lên án. Có lẽ phải làm rõ điểm này. Tri thức được khám phá khác với các công trình sáng tạo mà chủ nhân hoàn toàn có quyền giữ bản quyền và thu lợi nhuận. Không ai có quyền mua bán phương trình sóng Maxwell, nhưng có thể bán thuốc chữa SIDA mới nhất. Điểm này dài dòng ta để khi khác. Hy vọng là qua ngữ cảnh của bài viết, các bạn hiểu tôi muốn nói gì. Internet đã thay đổi cơ bản sự xuất bản, nhất là xuất bản khoa học. Nghĩ đến đây, tôi có một mơ ước, rằng một ngày nào đó các sách giáo khoa của chúng đa được để trong một trang web nào đó, cho học trò tải xuống miễn phí, để người nghèo nhất cũng có thể nhờ ai đó tải xuống và in ra [và trả ít phí cho việc này], copy lại cho nhiều học sinh khác cùng dùng. Theo cách này, nhiều người có thể đọc sách giáo khoa, phê bình những chỗ sai đúng o­nline, sách giáo khoa có gì sai thì có thể chữa ngay lập tức thay vì phải đi qua quá trình xuất bản và phân phối sách hiện nay. Ta vẫn có thể in một số ấn bản nhất định để phục vụ bạn đọc vùng sâu vùng xa trong khi chờ phổ cập Internet. Mô hình vừa cho miễn phí trên mạng vừa bán bản in đã được làm rất phổ biến và thành công ở Mỹ và cả Việt Bộ giáo dục nói riêng và nhà nước ta nói chung đã tốn bao nhiêu tiền của cho việc soạn thảo sách giáo khoa, thì cách này sẽ có thể dùng tiền đó trả cho người viết sách và trả tiền thuê server và bảo trì server. Tại sao lại thêm một lớp cản kiếm lợi giữa tri thức và công chúng, trong khi phổ cập tri thức là chiến lược sống còn của Việt 2. Đến các vấn đề thực tế Mơ ước trên phải chăng là lấy trăng đáy nước. Bạn có thể hỏi:
· Thế các tác giả sách thì sống thế nào? Dĩ nhiên tác giả phải được trả công xứng đáng.
· Khi nội dung sách được “mở” cho mọi người phê bình, làm thế nào quản lý được sự hỗn độn này?
Cái lợi của sách giáo khoa miễn phí thì vô cùng tận
Còn một lý do tối quan trọng nữa. 3. Hướng đến tương lai Người truyền cảm hứng cho ước mơ trên là tiến sĩ Richard M. Stallman (thường được gọi là RMS), cha đẻ của phong trào phần mềm miễn phí của thế giới. Tôi không thể nghĩ ra một lập trình viên, một hacker nào giỏi hơn RMS (kể cả Linus Torvalds và Bill Gates). Hệ điều hành Linux đáng lẽ phải được gọi là hệ điều hành GNU với lõi Linux (như kiểu máy tính Dell với bộ vi xử lý Intel). Coi Linux như một hệ điều hành đứng riêng là một trong những hiểu lầm cực kỳ đáng tiếc, rất tiếc là khá phổ biến. GNU là công trình con đẻ của RMS. Nhưng thôi, chuyện này ta để dịp khác. Không chỉ là bậc thầy về kỹ thuật máy tính, RMS có ước mơ làm cho cả thế giới có thể dùng, sửa đổi, phân phối, thậm chí buôn bán, các phần mềm miễn phí. Theo nhiều nghĩa, triết lý này của ông tương đồng với ý tưởng rằng tri thức của nhân loại phải đến với chúng ta nhanh chóng và không tốn kém. Việc các nước chậm phát triển mua phần mềm của các tập đoàn lớn, đối với RMS, là một dạng thuộc địa hóa hiện đại. Người ta sẽ bị ràng buộc một cách rất khó chịu vào các phần mềm đắt tiền này, mà lại không biết trong chúng thật sự viết gì (ví dụ có thể có phần gián điệp cài đặt vào). RMS cũng đứng đầu phong trào chống software patents, một trong những loại patent vô lý nhất trên đời. Rồi tôi nghĩ đến một viễn cảnh lớn hơn, khi mà các bài giảng, sách vở ở tất cả các bậc học ở Việt Dự án thứ nhất là của nhà xuất bản kỹ thuật máy tính số một thế giới: nhà xuất bản O’Reilly với “dự án sách mở” (Openbook Project). Các quyển sách ở đây được đăng ký với vài loại lisence khác nhau, như GNU Free Documentation Lisence, Open Publication Lisence, GNU General Public Lisence, và bản thân O’Reilly cũng có rất nhiều sách theo Creative Commons Founders’ Copyright. Về tinh thần, các lisences/copyright này đều giống ước mơ của RMS. Dự án thứ hai là tự điển bách khoa toàn thư miễn phí Wikipedia. Với khoảng 300,000 đề mục, Wikipedia là tự điển bách khoa toàn thư lớn nhất thế giới. (Quyển bách khoa toàn thư của Britanica có khoảng 85,000 đề mục – số liệu tháng 7/2004.) Chất lượng của Wikipedia rất cao, và tôi dùng nó thường xuyên. Mô hình nhiều người đóng góp mang tính phân bố (distributed contribution) của Wikipedia là mô hình đáng học tập cho việc phổ cập kiến thức. Dự án thứ ba là dự án gnowledge của trung tâm giáo dục khoa học Homi Bhabha của Ấn do giáo sư Nagarjuna chủ xướng. Tinh thần của dự án này cũng là kiến thức miễn phí. Dự án cuối cùng là dự án Open Courseware của viện công nghệ Massachusetts. Ở đây rất nhiều bài giảng của các giáo sư hàng đầu thế giới được để mở cho mọi người cùng truy cập. Một thư viện o­nline khổng lồ bằng tiếng Việt (dĩ nhiên không phải chỉ có sách giáo khoa). Sách vở, bài giảng, trao đổi miễn phí. Học sinh nghèo nhất cũng có khả năng liên lạc với bậc thầy nổi tiếng nhất. Một môi trường học tập, tham khảo, mà ai cũng có cơ hội tham gia, bổ túc cho nhau, học hỏi lẫn nhau. Hay cũng chỉ là một mơ ước, và chúng ta lại đi chậm hơn thế giới? Tất cả có thể bắt đầu bằng một ước mơ. |
Thứ Hai, 19 tháng 4, 2010
Bốn mươi năm ước mơ của Martin Luther King
“Tôi có một ước mơ”, diễn văn bất hủ của mục sư Martin Luther King, hôm nay (28/8) tròn 40 mươi tuổi. Đúng 4 thập kỷ trước, tại Đài tưởng niệm Lincoln, Thủ đô Washington, lãnh tụ phong trào nhân quyền, người mở đường cho hoạt động chống phân biệt chủng tộc hùng hồn gửi gắm khát khao, ước mơ cháy bỏng của mình về một thế giới tự do, bình đẳng, bác ái. Ước mơ đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị. “Tôi có một ước mơ, rằng tới một ngày, trên những ngọn đồi vùng Tôi có một ước mơ, rằng bốn người con của tôi sẽ có ngày được sống trong một đất nước, nơi chúng sẽ không bị đối xử bằng màu da mà bằng chính thực chất con người chúng. Hôm nay tôi có một ước mơ...” Tại cuộc tuần hành chống phân biệt chủng tộc được coi là lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, Martin Luther King nói với sự say mê, truyền tinh thần cho không chỉ 250.000 cử toạ có mặt mà cả hàng triệu người trên toàn thế giới đấu tranh cho quyền con người. Hai vấn đề chính mà bài diễn văn đề cập là quyền được làm việc và quyền tự do, bình đẳng của con người, đặc biệt là người da đen, tầng lớp đang bị phân biệt, đối xử và chịu đựng nhiều bất công. Ước mơ của King xuất phát từ thực trạng đen tối của hàng chục triệu người Mỹ gốc Phi. Vào thời điểm năm 1963, rất nhiều người da đen không có quyền bỏ phiếu họ không được sử dụng chung nhà tắm, khách sạn, nhà hàng, trường học... cùng với người da trắng. Tệ hại hơn, cuộc sống khó khăn của họ càng bi thảm vì những kỳ thị trong các hoạt động kinh tế - xã hội. Martin Luther King đọc diễn văn "Tôi có một ước mơ" trước 250.000 người, ngày Diễn văn đầy nhiệt huyết của King đã gióng lên hồi chuông, hiệu triệu và cổ vũ nhân loại đứng lên chống lại việc đối xử bất công, tàn nhẫn đối với một lớp người, vốn đã ăn sâu, bám rễ trong lòng xã hội Mỹ. Diễn văn gây chấn động dư luận của King ngay lập tức phát huy tác dụng. Chưa đầy một năm sau, ngày 2/7/1964, Tổng thống Mỹ Johnson ký ban hành Luật Nhân quyền, chính thức công nhận tự do, bình đẳng của con người là những quyền cơ bản, được pháp luật bảo vệ. Theo đó, người da đen được quyền đi bỏ phiếu mà không phải đóng thuế và qua sát hạch. Những biểu hiện kỳ thị vì lý do chủng tộc trong đời sống kinh tế, xã hội đều bị loại bỏ. Không một trường học,nhà hàng, nơi sinh hoạt công cộng nào còn được phép ngăn cấm người da đen. Người da đen đã dần xuất hiện trên vũ đài chính trị, pháp luật, văn hóa, thể thao... thậm chí nhiều người còn nắm giữ những vị trí then chốt trong các lĩnh vực này. Có thể kể đến những nhân vật làm rạng danh tầng lớp người một thời bị coi là thuộc về một thế giới khác như đương kim Ngoại trưởng Colin Powell, đương kim cố vấn an ninh quốc gia Condoleezza Rice, đương kim phó Chánh án Toà án tối cao Hoa Kỳ Clarence Thomas, minh tinh màn bạc Halle Berry và Denzel Washington (giành giải Oscar năm 2002), võ sĩ thép Mike Tyson, nhà vô địch gôn Tiger Wood và hai ngôi sao trên sân quần vợt, chị em nhà Williams: Serena và Venus. Tại quốc hội Mỹ, số nghị sĩ người da đen năm 2000 là 39. Năm 1970, con số này chỉ là 10. Còn số thị trưởng người da đen là 451 so với 49 của 30 năm trước đây.
Có thể coi đó là những thành tựu bước đầu của 40 năm đấu tranh bền bỉ với không ít mất mát, đau thương. Tuy nhiên, sau hơn một nửa đời người, ước mơ về một nước Mỹ bình đẳng giữa các màu da của King vẫn chưa thành hiện thực. Còn đó ước mơ về sự bình đẳng Xã hội Mỹ những năm đầu thế kỷ 21 vẫn là một bức tranh với hai màu sáng tối rõ rệt. Thực tế, hai cộng đồng da trắng và da đen vẫn sống trong hai thế giới, hai gam màu khác nhau, đối chọi nhau. Đây cũng chính là lý do khiến ngày 23/8 vừa qua, hàng nghìn người thuộc hơn 100 hội đoàn ở Mỹ tập hợp tại nơi 40 năm trước King đã phát biểu. Yêu cầu chính mà đám đông này đặt ra vẫn là sự bình đẳng trong cơ hội kiếm sống và đối xử trước pháp luật, điều mà King đặc biệt nhấn mạnh trong bài diễn văn lịch sử. Đói nghèo, tỷ lệ phạm tội cao, bị đối xử bất công trước pháp luật và thiếu giáo dục vẫn là vấn nạn đối với 36 triệu người Mỹ da đen (12% tổng số dân). Người da đen vẫn ở nấc cuối cùng trong bậc thang thu nhập. Số liệu thống kê của Chính phủ Hoa Kỳ cho thấy có tới 23% người da đen hiện đang sống dưới mức nghèo khổ so với 12% ở người da trắng. Tỷ lệ phạm tội trong lớp người này cũng là một vấn đề nhức nhối. Hiện cứ 10 thanh niên da đen trong độ tuổi từ 25 đến 29 có một người đang ngồi tù (10%). Tỷ lệ này ở người da trắng chỉ là 1,1%. Theo Viện Chính sách Pháp luật có trụ sở tại "Tôi có một ước mơ. Tới một ngày, đất nước này sẽ đứng lên và sống với đúng nghĩa của tín điều cuộc sống. Chúng ta tin tưởng vào một sự thật hiển nhiên, rằng tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng". Ước mơ ngày nào của King vẫn còn nguyên giá trị và tiếp tục là thách thức đối với Hoa Kỳ. |
“Ông chủ ngân hàng của người nghèo”
Muhammad Yunus sinh trưởng ở Chittagong trong gia đình có đến 14 người con mà năm trong đó đã chết từ bé do điều kiện sống thiếu thốn. Yunus lao vào học tập và tốt nghiệp ở ĐH Vanderbilt (Mỹ). Ông bắt đầu các công việc xóa đói nghèo sau khi chứng kiến nạn đói ở Bangladesh năm 1974 đã làm thiệt mạng hàng ngàn người. Hoạt động đầu tiên của ông là trích cho vay từ tiền túi khoảng 27 USD cho những phụ nữ chuyên làm các sản phẩm từ tre ở làng Jobra gần đại học Chittagong nơi ông giảng dạy. Năm 1976, ông sáng lập Ngân hàng Grameen giúp người nghèo với các khoản vay nhỏ 50-100USD mà không đòi hỏi thế chấp hay bảo đảm. GB tạo ra phương thức hoạt động mới là các “nhóm đoàn kết” để các thành viên quản lý việc trả tiền vay và để hỗ trợ lẫn nhau. Khi công việc phát triển, GB đã phát triển các hệ thống tín dụng nhỏ khác và phát triển các chương trình cho vay về nhà cửa cũng như hỗ trợ tài chính cho những dự án nhỏ nuôi trồng thủy sản, tưới tiêu, dệt may... Yunus đã chọn đúng hướng đi vì “ở Bangladesh chẳng có việc làm và điện nhưng các mô hình tín dụng nhỏ lại hoạt động rất hiệu quả”. Cho đến nay, tổng số người từng vay tiền tại GB là 6,61 triệu người và 97% trong số đó là phụ nữ. Trong tổng số khoảng 290,03 tỉ taka Bangladesh (tương đương khoảng 5,72 tỉ USD) cho vay, GB đã thu hồi được khoảng 258,16 tỉ taka (khoảng 5,07 tỉ USD), đạt tỉ lệ thu hồi nợ ở mức 98,85% - một tỉ lệ rất cao trong ngành ngân hàng. Đặc biệt, những người từng vay từ GB hiện sở hữu 94% cổ phần của ngân hàng và 6% còn lại do sở hữu nhà nước. Mô hình tín dụng giúp đỡ người nghèo của GB đến nay được áp dụng ở 23 nước khác. Quĩ Grameen, thành lập năm 1997 sau thành công của ngân hàng, đến nay đã có một mạng lưới toàn cầu với khoảng 52 thành viên trên khắp 22 quốc gia và đã giúp được khoảng 11 triệu người ở châu Á, châu Phi, châu Mỹ và khu vực Trung Đông. Yunus từng rất nổi tiếng với câu nói của mình rằng sẽ phấn đấu xóa đói nghèo cho “một ngày con cháu chúng ta tới các viện bảo tàng để thấy đói nghèo là thế nào". Và có lẽ đến nay những thành tựu ông từng đạt được đã phần nào hiện thực hóa ước mơ này. |
Tôi mong ước trở thành công dân Việt Nam"
Tại Trung tâm Anh ngữ Apollo (Hà Nội), nơi Jim đang là giáo viên tình nguyện. Gặp ông, ít ai ngờ rằng, người cựu chiến binh Mỹ này đã từng mang trong mình 14 khối u với những cơn đau triền miên. Đó là di chứng của chất độc da cam/dioxin mà ông đã bị nhiễm khi tham gia chiến tranh ở Việt Nam Năm 1982, chuyên gia một phòng xét nghiệm ở New York (Mỹ) đã không khỏi kinh ngạc trước 1 mẫu tóc được xét nghiệm, bởi nó có lượng dioxin nhiễm ở mức rất cao và chủ nhân của nó không thể còn sống, nhưng đó lại là James Rhodes. Bệnh tật đã khiến Jim nghĩ lại về quá khứ, về Việt Nam, nơi bị rải chất khai quang với hàm lượng dioxin cao, nơi mà ở đó sẽ có nhiều người nhiễm bệnh như ông, ông hy vọng sẽ có những phương pháp điều trị hiệu quả. Jim quyết định trở lại Việt Nam. Vào thời điểm đó, sang Việt Nam là vi phạm lệnh cấm vận của chính quyền Mỹ. Song ông đã viết thư cho Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo quyết định của mình và sẵn sàng chịu hình phạt sau khi từ Việt Nam trở về. James Rhodes nói: "Tôi sang Việt Nam mà chưa biết mình sẽ được đối xử như thế nào. Tôi được đưa đến bệnh viện, và vô cùng ngạc nhiên, mọi người đều thân thiện với tôi, thực sự quan tâm tới tôi. Có một cặp vợ chồng già ở cạnh phòng tôi, họ nghĩ tôi là người Nga sang chữa bệnh. Tôi đã nói thật mọi chuyện. Thật kỳ lạ, họ rất thông cảm với tôi. Sau này tôi mới biết cả 5 người con của họ đã bị lính Mỹ sát hại trong chiến tranh. Với tôi, người Việt Nam là những người tình cảm nhất, đáng yêu nhất, biết tha thứ nhất mà tôi đã từng gặp trên đời này..." Một loạt các bài báo và hoạt động của Jim nhằm kêu gọi công luận Mỹ và thế giới ủng hộ việc bảo vệ quyền lợi của các nạn nhân chất độc dioxin Việt Nam. Cũng bằng những bài báo, ông đã lên tiếng bảo vệ người nông dân Việt Nam trong vụ kiện cá tra, cá basa của Mỹ, cho dù ông là người sinh ra tại bang Alabama, một trong những vùng nuôi loài cá này lớn nhất của Mỹ. Ông còn cho rằng, Mỹ cần học tập những kinh nghiệm từ Việt Nam để có thể nuôi cá tra, cá basa với mức chi phí thấp nhất và hiệu quả nhất. Tình yêu đất nước, con người Việt Nam của Jim đã được truyền sang những người thân và bạn bè. Vợ ông, một nhân viên trường Đại học John Hopskin cũng đã nhiều lần sang Việt Nam để hoạt động nhân đạo. Cựu chiến binh Mỹ James Rhodes nói: "Tôi yêu đất nước, con người Việt Nam, vợ tôi và những người con của tôi cũng vậy. Tôi mong ước có một ngày không xa, tôi sẽ được Chính phủ Việt Nam cho phép sống phần cuối cuộc đời mình ở Việt Nam, được trở thành một công dân Việt Nam". |
